Dąb Bartek, jeden z najbardziej rozpoznawalnych i okazałych pomników przyrody w Polsce, od wieków stanowi wyjątkowy element dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego regionu świętokrzyskiego. To nie tylko symbol Zagnańska, ale również ważny cel turystyczny, który każdego roku przyciąga licznych odwiedzających.

Ze względu na zaawansowany wiek jego ochrona wymaga systematycznych, odpowiednio zaplanowanych działań pielęgnacyjnych. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych – Nadleśnictwo Zagnańsk od 2017 roku podejmuje inicjatywy mające zachować to wyjątkowe drzewo dla przyszłych pokoleń. Dotychczas wykonano m.in. kompleksowe badania stanu zdrowia i warunków wzrostu, statyki, przeprowadzono działania dotyczące rozmnażania, wykonano gruntowną konserwację podpór i odciągów oraz infrastrukturę turystyczną i edukacyjną, a także wydano publikację o Bartku.

Jednym z najnowszych przedsięwzięć jest wykonanie instalacji nawadniającej, zrealizowanej na zlecenie Nadleśnictwa Zagnańsk i zgodnie z zaleceniami Instytutu Badawczego Leśnictwa. Będzie ona używana w czasie niedoborów wody, które są coraz częstsze w związku ze skutkami zmian klimatu.

Inteligentne nawadnianie dostosowane do potrzeb drzewa

Wykonana instalacja ma około 174 metrów długości i została zbudowana z rur polietylenowych. Jej elementami są również zraszacze turbinowe oraz nowoczesny system sterowania, współpracujący z czujnikami wilgotności gleby.

Kluczową rolę w działaniu instalacji odgrywają cztery czujniki wilgotności, umieszczone na głębokości około 30 cm. Urządzenia monitorują wilgotność gleby i przekazują odczyty bezpośrednio do sterownika za pomocą połączenia kablowego. Sterownik wyposażony w moduł Wi-Fi współpracuje z systemem sterującym, który odpowiada za uruchamianie nawadniania. System nawadniający został wykonany przez firmę Dropplant z Kostomłotów Drugich.

Dzięki takiemu rozwiązaniu działanie instalacji może być uzależnione od rzeczywistych warunków wilgotnościowych gleby, co pozwala na bardziej świadome zarządzanie nawadnianiem i dostosowywanie go do potrzeb chronionego drzewa.

Ochrona przyrodniczego dziedzictwa na przyszłość

Wykonanie instalacji nawadniającej to kolejny element działań podejmowanych przez Nadleśnictwo Zagnańsk na rzecz ochrony dębu Bartka. Zastosowanie systemu wyposażonego w czujniki wilgotności pozwala na bieżące monitorowanie warunków glebowych i wspiera prowadzenie zabiegów ochronnych w sposób uwzględniający potrzeby wiekowego drzewa.

Ochrona dębu Bartka ma szczególne znaczenie nie tylko ze względu na jego wartość przyrodniczą, lecz także społeczną, kulturową i naukową. To żywy świadek historii oraz ważny symbol regionu świętokrzyskiego, którego zachowanie pozostaje wspólną odpowiedzialnością kolejnych pokoleń.

Nadleśnictwo Zagnańsk będzie kontynuować działania służące utrzymaniu tego niezwykłego pomnika przyrody w możliwie najlepszej kondycji, łącząc doświadczenie w ochronie wiekowych drzew z rozwiązaniami technicznymi wspierającymi ich pielęgnację.