Monety „50. rocznica Czerwca ‘76” będą dostępne w sprzedaży od poniedziałku 8 czerwca. Moneta o nominale 10 zł jest wykonana ze srebra o próbie 999,9, ma średnicę 32,00 mm i masę 14,14 g. Jej nakład emisyjny wynosi do 8000 sztuk. Monetę będzie można nabyć we wszystkich Oddziałach Okręgowych NBP i w sklepie internetowym Kolekcjoner w cenie 370 zł.
Na rewersie monety przedstawiono sylwetki protestujących oraz fragmenty dwóch flag o barwach Rzeczypospolitej Polskiej. Na awersie umieszczono nazwy miast, w których protesty Czerwca ‘76 miały najbardziej dramatyczny przebieg: „Radom”, „Ursus”, „Płock”. W tle przedstawiono stylizowany wizerunek bloku mieszkalnego.
Z końcem 1974 r., po czteroleciu gierkowskiego „cudu gospodarczego”, sytuacja gospodarcza w PRL zaczęła się gwałtownie pogarszać. 24 czerwca 1976 r. władze ogłosiły „propozycję zmian struktury cen”, co oznaczało drastyczne podwyżki podstawowych artykułów spożywczych.
Ceny mięsa i ryb miały wzrosnąć o blisko 70 proc., cukru o 90 proc., a ryżu - o 150 proc. Spowodowało to następnego dnia wybuch protestów społecznych, które objęły 112 zakładów pracy w 24 województwach, a udział w nich wzięło ponad 80 tys. osób. Najbardziej dramatyczny przebieg miały zajścia w Radomiu, Ursusie oraz Płocku.
W Radomiu robotnicy wyszli na ulicę i domagali się rozmowy z władzami. Po odmowie, część protestujących wtargnęła do siedziby PZPR, zdemolowała i podpaliła ją. Po stłumieniu protestu milicja brutalnie biła i zatrzymywała ludzi. Do historii przeszły tzw. ścieżki zdrowia, czyli szpaler zomowców, przez który przebiegali zatrzymani okładani przez oprawców pałkami.
Wiele osób w wyniku opresji straciło pracę. W odruchu pomocy pokrzywdzonym radomianom powstał Komitet Obrony Robotników, który dał początek zorganizowanej opozycji antyrządowej i antykomunistycznej, co w ostateczności doprowadziło do powstania "Solidarności" i obalenia systemu komunistycznego w Polsce.
Robotnicy Zakładów Mechanicznych „Ursus” rozpoczęli strajk i zablokowali tory kolejowe, zatrzymując ruch pociągów. Protest miał spokojny charakter, jednak po jego zakończeniu milicja zaatakowała uczestników i dokonała wielu zatrzymań. Z kolei w Płocku pracownicy zakładów petrochemicznych zorganizowali strajk i wiec, a następnie przeszli pod siedzibę PZPR. Początkowo, demonstracja przebiegała spokojnie, lecz po interwencji milicji doszło do starć i zamieszek. Wielu uczestników zatrzymano.
Według oficjalnych danych aresztowano wówczas 239 osób – w Radomiu 173, w Płocku 35, a w Ursusie 31; część stanęła przed kolegiami ds. wykroczeń, 40 osób przed sądami. Najwyższe wyroki – 10 lat więzienia – zasądzono wobec niektórych Radomian. Ostatnich skazanych uwolniono na podstawie amnestii z lipca 1977 r.
Kolejna emisja jest zaplanowana na 24 czerwca 2026 r. Tego dnia Narodowy Bank Polski wprowadzi do obiegu srebrną monetę kolekcjonerską o nominale 20 zł - „70. rocznica Poznańskiego Czerwca ‘56”.
