Zabytkowa, ale od lat zaniedbana willa znajduje przy ul. Okulickiego 9, nieopodal Placu Księdza Kotlarza. Zbudowana w drugiej połowie XIX wieku dla rodziny Józefa Ignacego Zabiełły, właściciela jednego z większych radomskich browarów. Po II Wojnie Światowej przez lata mieściła się tam placówka służby zdrowia. W 2021 rou podupadła budowla została własnością Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu i zaczęły się zabiegi o pozyskanie finansowania na jej odrestaurowanie. Udało się na ten cel pozyskać zarówno pieniądze unijne jak i z samorządu województwa mazowieckiego.
Prace budowlano-instalacyjne i konserwatorskie pod nazwą „Rozwój działalności Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu poprzez stworzenie dodatkowej przestrzeni kulturalnej wraz z wprowadzeniem nowej oferty kulturalno-edukacyjnej” ruszyły 4 sierpnia 2025. Obejmują one konstrukcję i dach, elewację, stolarkę, instalacje sanitarne, elektryczne i niskoprądowe, montaż windy oraz zagospodarowanie terenu. Zakończenie robót planowane jest do 30 października 2027 roku.
- To przedsięwzięcie nie tylko wzmocni rolę kultury, ale również uratuje zabytek i przysporzy możliwości eksponowania sztuki nieprofesjonalnej. Będzie to 750 metrów powierzchni, z czego 500 będzie przeznaczone pod ekspozycje, wystawy, warsztaty, zajęcia edukacyjne, spotkania z artystami, a 200 metrów będzie zapleczem socjalno-technicznym dla pracowników - informuje dyrektor Leszek Ruszczyk, Muzeum im. Jacka Malczewskiego.
Jak zapowiada Ilona Pulnar-Duszyk, wicedyrektorka Muzeum w placówce odbywać się będą warsztaty (np. pisanki, koronki, garncarstwo) i zajęcia edukacyjne oraz prezentacje sztuki nieprofesjonalnej. - To będą mini wystawy twórców sztuki nieprofesjonalnej. A oprócz tego organizować będziemy pikniki kultury i sztuki. Będą wydarzenia angażujące lokalnych mieszkańców, artystów, przedsiębiorców i NGO-sy - zapowiada wicedyrektora.
W ramach pierwszego etapu wykonano m.in. niezbędne prace rozbiórkowe oraz kluczowe roboty przygotowawcze i zabezpieczające. Zrealizowano prace budowlano-instalacyjne wewnątrz obiektu, działania konserwatorskie wynikające z wytycznych Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz prace dokumentacyjne związane z oczyszczaniem i konserwacją detali architektonicznych. Wykonano również podbicia fundamentów, pogłębiono piwnice, przygotowano konstrukcję pod montaż windy oraz przeprowadzono demontaże konieczne do dalszych robót specjalistycznych.
To etap, w którym zaczyna być widoczna skala przemian: budynek został wzmocniony konstrukcyjnie i przygotowany do kolejnych działań modernizacyjnych, a historyczne elementy architektoniczne poddano starannej renowacji. W przestrzeni piwnicznej wykonano kanalizację podposadzkową i wylano nową płytę fundamentową. W trakcie opracowywania dokumentacji projektowej projektant zidentyfikował fragmenty oryginalnego drewnianego parkietu, które po odrestaurowaniu zostaną częściowo przywrócone do ponownego ułożenia. Zabezpieczona stolarka okienna i drzwiowa trafiła do konserwacji.
W najbliższych miesiącach wykonawca przystąpi do kolejnych etapów inwestycji – montażu nowych instalacji elektrycznych, sanitarnych i niskoprądowych, prac przy dachu i elewacji oraz robót wykończeniowych przygotowujących przestrzenie przyszłych sal muzealnych i edukacyjnych.
W ramach projektu przewidziano również działania miękkie, w tym kampanię społeczną w formie warsztatów edukacyjnych „Tajemnice Pszczół”. Zaplanowano łącznie 24 warsztaty – w 2025 roku odbyły się już cztery spotkania, a w 2026 roku zaplanowano realizację kolejnych 12 zajęć; pozostałe warsztaty zostaną zrealizowane w 2027 r.
Projekt jest realizowany dzięki dofinansowaniu Unii Europejskiej w ramach programu FEnIKS oraz współfinansowaniu przez Samorząd Województwa Mazowieckiego. Łączna wartość projektu wynosi około 16 mln zł, z czego dofinansowanie UE to około 10 mln zł, a wkład Województwa to około 6 mln zł.
Wykonawcą robót jest Korporacja Budowlana DARCO, nadzór inwestorski pełni INWESTPROJEKT Lublin S.A., nadzór konserwatorski sprawuje COBE sp. z o.o., a nadzór autorski prowadzi Biuro Projektów Piotr Wolarek.